Sự ra đời, phát triển và những đặc trưng của báo mạng điện tử.

Cùng với sự xuất hiện của cơn bão thông tin, đó là sự ra đời của một loại hình báo chí mới, mang tính chất bước ngoặt, và có ý nghĩa to lớn đối với nhân loại. Đó chính là sự ra đời của Báo Mạng Điện Tử. Có thể thấy đây là loại hình báo chí ra đời muộn nhất nhưng lại có tốc độ phát triển đáng kinh ngạc, thay đổi hoàn toàn bộ mặt của nền báo chí thế giới, cũng như góp phần vào việc nâng cao và hoàn thiện nền báo chí của mỗi quốc gia.
Trước hết chúng ta có thể hiểu, Báo điện tử hay báo mạng là loại báo mà người ta đọc nó trên máy tính, điện thoại di động, máy tính bảng … khi có kết nối internet.

Khác với báo in, báo điện tử tin tức được cập nhật thường xuyên, tin ngắn và thông tin có được từ nhiều nguồn khác nhau. Nó cũng khác so với trang thông tin điện tử về tần suất cập nhật.

Báo điện tử cho phép mọi người trên thế giới tiếp cận tin tức nhanh chóng không phụ thuộc vào không gian và thời gian, sự phát triển của Báo điện tử đã làm thay đổi thói quen đọc tin và ít nhiều có ảnh hưởng đến việc phát triển báo giấy truyền thống. Đây chính là một đặc trưng nổi bật của Báo điện tử.
I.) Sự ra đời của báo mạng điện tử.

1.) Trên thế giới

Vào năm 1962, ý tưởng đầu tiên về mạng kết nối các máy tính với nhau của J.C.R. Licklider ra đời.

Năm 1969: Mạng này được đưa vào hoạt động và là tiền thân của In- ternet; Internet – liên mạng bắt đầu xuất hiện khi nhiều mạng được kết nối với nhau.

Sau những năm nghiên cứu  đề ra những giải pháp giải quyết những vấn đề đang còn vướng mắc, đến năm 1984, giao thức chuyển tin giao thức chuyển gởi tin TCP/IP (Transmision Control Pro- tocol và Internet Protocol) trở thành giao thức chuẩn của Internet; hệ thống các tên miền DNS (Domain Name System) ra đời để phân biệt các máy chủ.

Năm 1991, ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản HTML (HyperText Mark- up Language) ra đời cùng với giao thức truyền siêu văn bản HTTP (HyperText Transfer Protocol), Internet từ đó thực sự trở thành công cụ đắc lực với hàng loạt các dịch vụ mới. WWW ra đời, đem lại cho người dùng khả năng tham chiếu từ một văn bản đến nhiều văn bản khác, chuyển từ cơ sở dữ liệu này sang cơ sở dữ liệu khác với hình thức hấp dẫn và nội dung phong phú.

Nhờ sự áp dụng khoa học công nghệ, dần dần con người nhận ra ưu thế của báo mạng điện tử, và bắt đầu đi vào khai thác thông tin trên mảnh đất màu mỡ này, điều này đã được đánh dấu bởi sự cho ra đời của hàng loạt các tờ báo điện tử của các nước trên thế giới.

Tháng 10/1993, Khoa báo chí Đại họcFlorida(Mỹ) tung ra cái mà họ tự tin là tờ báo Internet đầu tiên. Năm 1994, phiên bản online của tạp chí Hotwired chạy những banner quảng cáo đầu tiên và hàng loạt báo khác tại Mỹ ồ ạt mở website. “Cơn sốt vàng” của thời thông tin trực tuyến bắt đầu.

Cũng có tài liệu cho rằng năm 1992, tờ báoChicagocủa Mỹ mới là tờ báo điện tử đầu tiên trên thế giới.

Cùng với sự phát triển chóng mặt của các công nghệ kết nối, giúp đẩy nhanh tốc độ truy tải, số lượng các tờ báo điện tử cũng nở rộ khắp nơi trên thế giới, truyền tải thông tin dưới mọi hình thức mà các loại báo truyền thống cung cấp. Có thể coi báo điện tử hiện nay là sự hội tụ của cả báo giấy (text), báo tiếng (audio) và báo hình (video). Người lướt web không chỉ được cập nhật tin tức dưới dạng chữ viết mà còn có thể nghe rất nhiều kênh phát thanh và xem truyền hình ngay trên các website báo chí.
2.) Tại Việt Nam
Vào đầu năm 1993, mạng VARENET (Viet Nam Academic Research  Education network ) được thành lập tạo tiền đề cho sự hình thành mạng lưới Internet ở ViệtNam. VARENET là mạng máy tính phục vụ nghiên cứu khoa học và giáo dục ra đời từ chương trình hợp tác nghiên cứu khoa học, triển khai công nghệ thông tin thuộc trung tâm khoa học tự nhiên về Công nghệ Quốc gia Việt Nam với sự hợp tác khoa học của Đại học quốc gia Australia (ANU). Máy chủ (server) của mạng VARENET đặt tại trường Đại học Quốc giaAustralia.

Vào giai đoạn này  Internet còn quá mới mẻ ở ViệtNam, quá đắt nên không mấy ai đủ điều kiện tài chính để truy cập Internet qua điện thoại viễn thông quốc tế. VARENET chỉ có một chức năng duy nhất là phục vụ thư điện tử. Số khách hàng thường xuyên của mạng này khoảng 3.000, trong đó khách hàng là người Việt chỉ chiếm 10%. Vào thời điểm 1993 đến 1997 , VARENETb là mạng máy tính duy nhất ở ViệtNamkết nối Internet (kết nối ngoại tuyến). Chính vì vậy, VARENET độc quyền phục vụ người có nhu   cầu, không có đối thủ cạnh tranh.

Sau VARENET, mạng máy tính diện rộng thư hai hình thành ở ViệtNamlà mạng VINANET (Vietnam Network). Mạng này tuy không kết nối Internet nhưng lại là mạng duy nhất cung cấp thông tin thương mại vào thời điểm 1993-1997. Chính vì vậy, cũng có nhiều người sử dụng và VINANET đã lan dần vào TP Hồ Chí Minh. Có khoảng 600 khách hàng thường xuyên thuê bao VINANET.

Đến 19-11-1997, Chính phủ ViệtNamquyết định chính thức kết nối Internet thì tên miền (.vn) dduwwocj phíaAustraliabàn giao cho tổng cục Bưu điện ViệtNam. Từ đây, bắt đầu hình  thành hàng loạt các nhà cung cấp dịch vụ Ineternet (ISP- Internet Service Provide).VARENET và VINANET bắt đầu thoái trào mở đầu cho cao trào của Internet Việt Nam bằng sự phát triển của các nhà cung cấp dịch vụ Internet và các nhà cung cấp thông tin trên mạng Internet.

Internet ra đời đã tạo ra nền văn minh mới cho loài người, đem đến cho con người những điều mới lạ, hấp dẫn. Đậy là một mạng máy tính khổng lồ, kết nối hàng triệu máy tính điện tử (chủ yếu là máy tính cá nhân) trên khắp thế giới theo một quy tắc nhất định nhằm trao đổi thông tin với nhau một cách trực tiếp nhanh chóng và thuận tiện.
Có thể coi internet là một cái kho chứ thông tin khổng lồ, cho phép con người truy cập tìm kiếm thông tin một cách nhanh chóng, chính xác, với các loại hình thông tin đa dạng mà không bị ngăn cản bởi điều kiện về vị trí địa lí.

Internet đã làm thay đổi những cách thức liên lạc truyền thồng. Con người có thể kết nối Internet qua truyền hình, điện thoại và tất cả các máy tính khác. Các hình thức lưu trữ dữ liệu trên máy tính sẽ mất đi , thay vào đó là hình thức lưu trữ dữ liệu trực tuyến.  Con người có thể liên lạc và nói chuyện với nhau giống như họ đang gặp nhau ngoài đời và có thể thiết lập một kênh giao tiếp với người khác giống như việc phát các kênh truyền hình.

Internet còn là nơi con người sang tạo không ngừng. Trên Internet, con người có thể download về nhà và sử dụng miễn phí hàng tá phát minh của nhân loại mà không phải trả tiền. Tuy nhiên, Internet cũng gây nhiều phiền toái như hacker và virut…những trang web đen mang tính kích dục, bạo lực…

Chính vì vậy mà luôn phải cảnh giác, đề cao, những mối họa đến từ internet, giúp cho môi trường thông tin của chúng ta được trong sạch, với việc có thể tìm kiếm thông tin một cách thoải mái, không phải lo ngại.
II.) Quá trình phát triển của báo mạng điện tử.
1.) Quá trình phát triển của báo mạng điện tử trên thế giới.

Báo điện tử ra đời, đã làm thay đổi bộ mặt của nền báo chí thế giới một cách mạnh mẽ, có tác động lớn tới hệ thống báo chí, với những cái mới mẻ mà lâu nay chưa khám phá ra.

Trong sự phát triển của báo điện tử không thể không nhắc tới vai trò to lớn của các dịch vụ tìm kiếm trực tuyến với những cái tên đã trở thành một từ không thể thiếu đối với những người thường xuyên khai thác thông tin trên mạng, như công cụ của Yahoo, Google, MSN… Những dịch vụ search này đang liên tục mở rộng tiện ích, không chỉ đem đến một cổng thông tin tổng hợp nhiều nguồn mà còn là một bộ dẫn hướng cực mạnh giúp người sử dụng tiếp cận không chỉ những nội dung dạng text mà cả hình ảnh và video.

Xét về nội dung truyền tải, báo điện tử có những lợi thế mà báo in, thậm chí cả phát thanh – truyền hình cũng phải kính nể. Báo điện tử hiện nay không phải là một phiên bản rút gọn của báo in như người ta từng làm và từng lầm tưởng. Nhiều tờ báo lập bộ phận riêng để phụ trách mảng này với lực lượng phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên và nhân viên thiết kế đồ họa đông đảo (chẳng hạn như BBC, quân số lên tới 400 người).

Về công nghệ, báo điện tử có thể đồng thời tích hợp nhiều hình thức đa phương tiện – từ chữ viết, âm thanh cho đến hình ảnh tĩnh và động. Và nếu nói đến tốc độ của thông tin thì báo điện tử đúng là nhà vô địch. Chẳng cần chờ đến giờ ra báo, giờ phát sóng, và thao tác thì quá đơn giản (và đỡ tốn kém) nhờ những công nghệ hiện đại

Có thể kể thêm một số đặc điểm khác của báo điện tử mà các loại hình báo chí khác không có được hoặc khó cạnh tranh được. Chẳng hạn tính tương tác của báo điện tử rất cao. Một tin tức gửi đi có thể nhanh chóng nhận ngay phản hồi của rất nhiều độc giả, nhận xét về nội dung thông tin, chia sẻ tình cảm với người trong cuộc hoặc thậm chí phản ứng ngay với tờ báo về cách đưa tin (Ví dụ việc đưa tin về vụ sóng thần hồi cuối năm 2004 rất được quan tâm nhưng không ít người phàn nàn về việc đăng tải các hình ảnh quá thương tâm). Đài phát thanh và truyền hình có một số mục giao lưu hay talkshow cho phép người xem, người nghe gọi điện trực tiếp, nhưng chắc chắn không “bì” kịp với kiểu trao đổi qua Internet.

Báo điện tử cũng cho phép một tính năng đặc biệt: Tìm kiếm. Với phát thanh và truyền hình thì đương nhiên là… “nghỉ khỏe”, với báo in cũng vô cùng khó khăn nếu muốn lục lại một thông tin từ các số trước. Ngay cả khi đã cầm trên tay tờ báo, lại là những tờ nhật báo dày như Washington Post hay New York Times, thì vẫn không đơn giản chút nào. Với báo điện tử thì ai cũng biết là chỉ cần gõ từ khóa rồi nhấn nút “Go”. Thế là xong! Tìm lại những bài viết cách đây cả chục năm, hoặc nhiều bài viết của nhiều nguồn về một vấn đề, cũng là chuyện nhỏ.

Chỉ với một động tác click chuột để biết tất cả các tin tức mỗi buổi sáng thay vì mở radio, xem truyền hình hoặc mua một tờ báo. Thói quen này đã bắt đầu hình thành ở ViệtNam, trước hết là giới trẻ tại các thành phố lớn. Và thói quen ấy bắt đầu cho sự phát triển mạnh mẽ của một loại hình báo chí mới: Báo điện tử.

Được xem là sự hội tụ của cả 3 loại hình báo chí đi trước là báo nói, báo in và báo hình, báo điện tử đã thu hút được ngay một lượng độc giả đáng kể ngay từ khi mới ra đời. Nó chia sẻ số lượng độc giả của các loại hình báo chí khác …

Cùng với sự phát triển của Internet và máy tính, loại hình báo chí này còn đang được dự đoán sẽ trở thành loại báo được nhiều người đọc nhất chỉ trong vòng 5 năm tới ở bất kỳ nơi nào trên thế giới.
III.) Sự phát triển của báo mạng điện tử tại Việt Nam.

 

Năm 1997: Tờ báo trực tuyến đầu tiên của VN ra đời là tờ tạp chí Quê hương điện tử. Đây là tờ tạp chí của Uỷ ban về người VN ở nước ngoài trực thuộc Bộ Ngoại giao, phát hành số đầu tiên vào ngày 6/2/1997, chính thức khai trương ngày 3/12/1997.

Năm 1998: Báo điện tử Vietnamnet ra đời.

Năm 1999: Báo Nhân dân điện tử ra đời.

 

                   Các giai đoạn phát triển của báo mạng điện tử Việt Nam.  

             Có thể chia theo 3 giai đoạn sau:

              - Giai đoạn 1997 – 2001: Là giai đoạn đánh dấu sự ra đời của báo mạng điện tử ở VN. Các tờ báo còn đơn giản cả về nội dung và hình thức, thậm chí là những bản sao của các phiên bản báo in.

               - Giai đoạn 2001 – 2005: Xuất hiện hàng loạt các trang báo điện tử mà tiêu biểu như Thanhnien online, Tuoitre Online, vietnamnet, vnexpress, Dân Trí…

               Ở thời kì này, các tờ báo đã dần khẳng định được vị trí của mình trong làng báo, xây dựng được nhưng thương hiệu, phong cách riêng

               - Giai đoạn 2005 đến nay : Xuất hiện thêm các dạng blog, các địa chỉ web của các cá nhân, cơ quan, các diễn đàn… tạo nên cái gọi là “báo chí công dân”. Đời sống báo chí, nhất là báo chí trên mạng càng ngày càng phong phú, sự cạnh tranh thông tin vì thế mà càng mạnh mẽ hơn.  

                - Năm 2006: VnExpress lọt vào top 300 tờ báo mạng điện tử được truy cập nhiều nhất trên thế giới. VnExpress là trang báo điện tử được nhiều độc giả quan tâm nhiều nhất. Đầu năm 2011 VnExpress tròn 10 năm tuổi cống hiến cho bạn đọc những thông tin bổ ích cả trong nước và quốc tế.

             Hiện nay, quy mô báo mạng điện tử ở Việt Nam càng ngày càng lớn, trong đó có 5 tờ báo mạng điện tử độc lập và nhiều tờ báo phụ thuộc, hoặc các trang tin của các cơ quan truyền thông khác. Bước ngoặt của báo điện tử ở Việt Nam đã được đánh dấu bằng sự ra đời của báo điện tử VnExpress, tiếp đó là Vietnamnet và một số tờ khác. Tuy nhiên, báo điện tử khi đó chỉ đơn thuần là phương tiện chuyển tải những thông tin của báo viết lên trên mạng. Các biên tập viên của báo khi đó chỉ có mỗi một việc là đọc, chọn lựa và copy tất cả các bài trên báo viết lên báo điện tử.

Giống như bản thân việc phát triển báo điện tử đang trong giai đoạn sơ khởi, vừa phát triển vừa tự điều chỉnh để kiếm tìm một mô hình phù hợp, việc tìm kiếm các nguồn thu cho báo điện tử cũng đang đi những bước chập chững. Có thể rồi đây, người ta sẽ phải tính đến phương án hỗ trợ, chia sẻ doanh số từ các nhà cung cấp dịch vụ kết nối Internet đối với các nhà cung cấp nội dung. Nhưng trước mắt, nguồn thu rõ ràng nhất chính là quảng cáo trực tuyến.

 

III.) Những đặc trưng của báo mạng điện tử.

1.) Cho phép cập nhật thông tin tức thời, thường xuyên và liên tục.
Nhờ vào sự phát triển của công nghệ, máy vi tính và đặc biệt là vai trò của mạng toàn cầu Internet, các nhà báo trực tuyến có thể dễ dàng xâm nhập sự kiện, nhanh chóng viết bài và gửi về toà soạn thông qua hệ thống thư điện tử. Với tốc độ đường truyền nhanh, thậm chí các nhà báo có thể đưa tin cùng lúc với sự kiện, ví dụ như khi tường thuật một trận bóng đá, hay một cuộc họp báo…

Không chỉ tức thời, báo mạng điện tử còn cho phép nhà báo thường xuyên update thông tin. Điều này khác với báo giấy hoặc các loại hình báo chí khác ở chỗ nhà báo có thể đăng tải thêm tin tức bất cứ lúc nào mà không phải chờ đến giờ lên khuôn hay sắp xếp chương trình như ở các loại hình báo chí khác. Chính vì thế mà người ta còn cho báo mạng điện tử một đặc trưng là tính phi định kì.

Đặc điểm này giúp cho báo mạng dễ dàng vượt trội hơn so với các loại hình báo chí khác về tốc độ thông tin, lượng thông tin, đảm bảo tính thời sự và tạo ra sự thuận tiện cho độc giả. Nhiều người tìm đến báo mạng điện tử để cập nhật thông tin cũng là vì lí do này.

2.) Có tính tương tác cao.

Tính tương tác là một trong những đặc trưng quan trọng của báo chí. Khi mà mọi điều kiện của con người được nâng cao, nhu cầu được đáp ứng về thông tin, cũng như sự tương tác với báo chí của độc giả càng được coi trọng.

Ở bất kì loại hình báo chí nào, tính chất này cũng được những người làm báo lưu tâm. Đối với báo mạng, nhờ có những đặc trưng nổi trội về công nghệ mà dường như tính tương tác có vẻ cao hơn so với các loại hình còn lại.

Không dừng lại ở sự tương tác giữa độc giả với toà soạn, ở báo mạng điện tử, chúng ta còn có thể thấy sự tương tác nhiều chiều giữa độc giả với nhà báo, độc giả với độc giả, hay độc giả với nhân vật trong tác phẩm báo chí.

Quá trình tương tác trên báo mạng điện tử nhanh chóng và thuận tiện hơn nhiều so với các loại hình báo chí khác. Ngay sau mỗi tác phẩm báo chí đăng trên trang báo mạng điện tử đều có mục phản hồi, ngoài ra còn có rất nhiều kênh tương tác khác như feedback, vote, email, forum… tiện cho độc giả dễ dàng đóng góp ý kiến của mình. Điều này khó thấy trên báo hình, phát thanh hay báo giấy.

3.) Tính đa phương tiện
     Người ta nói báo mạng điện tử là một loại hình báo chí tổng hợp, tích hợp nhiều công nghệ (multimedia). Trên một tờ báo mạng, thậm chí ngay trong một tác phẩm báo mạng có thể tích hợp cả báo viết, báo phát thanh và báo hình.

Khi đọc báo mạng độc giả có thể chủ động xem những tác phẩm mình quan tâm ở bất kì trang nào giống như báo in. Đồng thời cũng được trực quan những hình ảnh, video clip, lắng nghe những âm thanh mà không hề bị phụ thuộc vào các yếu tố thời gian, không gian.

Sự tích hợp này giúp cho báo mạng điện tử có được những yếu tố hấp dẫn của các loại hình báo chí khác, vì thế mà trở nên sinh động hơn, hấp dẫn hơn.

4.) Khả năng liên kết lớn
    Báo mạng điện tử có khả năng liên kết vô cùng lớn nhờ vào các siêu liên kết (hyperlink), các từ khoá, web link, hồ sơ…

Từ một bài báo, độc giả có thế dễ dàng tìm kiếm những thông tin liên quan thông qua các liên kết để tìm hiều sâu hơn về vấn đề quan tâm.

Hoặc từ một trang báo, có thể dễ dàng đi đến các web liên kết khác chỉ với một thao tác click chuột.

Khả năng liên kết của báo mạng điện tử thật sự mở ra một kho thông tin vô hạn cho độc giả.

5.) Khả năng lưu trữ và tìm kiếm dễ dàng
Báo mạng điện tử cho phép lưu trữ bài viết theo hệ thống khoa học, với một lượng khổng lồ thông tin lưu trữ. Đồng thời với đó là khả năng tìm kiếm dễ dàng nhờ vào các mục tìm kiếm với các từ khoá được đính kèm trên mỗi trang báo mạng điện tử. Có thể xem theo ngày, xem theo bài, hoặc theo chủ đề… Nếu không có điều kiện đọc ngay lúc online, độc giả báo mạng có thể lưu bài viết lại để đọc sau, hoặc là độc giả cũng có thể đọc lại nhiều lần tuỳ thích, mà thao tác hoàn toàn đơn giản. Điều này với truyền hình hay phát thanh là vô cùng khó.

6.)Tính xã hội hoá cao, khả năng cá thể hoá tốt
Nhờ vào sự phủ sóng của mạng toàn cầu Internet, báo mạng điện tử không có giới hạn về khoảng cách, thêm vào đó là tính tương tác cao, do đó dễ dàng có thể thấy tính xã hội hoá rất cao ở loại hình báo chí mới mẻ này.

Tuy nhiên, báo mạng điện tử lại cũng có khả năng cá thể hoá tốt. Điều này thoạt nghe tưởng như mâu thuẫn, nhưng hoàn toàn không phải. Tính cá thể hoá được thể hiện ở chỗ người đọc được chủ động lựa chọn tờ báo, trang báo, bài báo theo nhu cầu, đọc bao lâu tùy thích.
Ngoài ra, báo mạng điện tử có độ lan toả cao, dễ dàng đính chính, chi phí thấp do chỉ phải post bài một lần duy nhất, đồng thời thông tin lại có giá trị sử dụng cao hơn do được đọc theo nhu cầu của độc giả.
Tuy vậy, báo mạng điện tử còn một vài hạn chế, đó là độ tin cậy của thông tin còn thấp, muốn đọc được báo mạng thì độc giả ít nhất cũng phải có máy tính nối mạng, và biết những thao tác sử dụng đơn giản nhất.

Cần trang bị cho mình những kĩ năng cơ bản nhất, để có thể tận dụng được hết những ưu thế của báo mạng điện tử, góp phần thõa mãn những nhu cầu thông tin ngày càng cao của bản thân. Hội nhập cùng với nền báo chí tiến bộ của nhân loại.

 

 

 

 

About these ads

1 Comment (+add yours?)

  1. Trackback: Đặc trưng của báo mạng điện tử | My Blog

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: